Corporate hay Start-up? Môi trường nào dành cho bạn

Đối với những người trẻ, có rất nhiều câu hỏi được đặt ra mình nên đi làm môi trường nào thì hợp lý. Với xu hướng hiện tại, có vẻ như mọi người đều muốn thử sức mình trong môi trường start-up để có cơ hội thể hiện mình, với nhiều hứa hẹn được làm chủ công việc của mình. Tuy vậy, xu hướng không có nghĩa là phù hợp với tất cả mọi người. Đối với một người đã làm cả hai môi trường, mình thấy rằng có những người sinh ra là để làm corporate, phát huy hết kỹ năng của họ và thăng tiến nhanh trong môi trường đã định sẵn. Kể cả những định kiến về corporate cũng chưa phải là chính xác.

Tìm được một môi trường làm việc đúng với “khẩu vị” của bạn sẽ khá tốn mấy năm đầu thay đổi nơi làm việc, phần nhiều là do khi trẻ đa phần các bạn không biết mình thích gì và phù hợp với môi trường thế nào. Sau khi tập hợp kinh nghiệm của bản thân, cũng như của những người đã trải nghiệm cả 2 môi trường, dưới đây là một vài so sánh về môi trường làm việc để có thể giúp ích cho các bạn lựa chọn.

Photo by Lex Photography on Pexels.com

Cấu trúc công ty

Đối với các doanh nghiệp corporate, cấu trúc công ty rất rõ ràng. Các cấp bậc nhân viên đến quản lý đến trưởng phòng đến giám đốc đều có mức bậc cụ thể. Điều này sẽ có lợi đối với những người cần nhìn thấy rõ con đường thăng tiến trong doanh nghiệp. Vì họ có thể thấy cao mấy năm nữa, họ có thể ở vị trí sếp của mình hoặc cao hơn nếu có khả năng và tham vọng.

Sự ảnh hưởng của direct manager tới bạn cũng sẽ rõ ràng hơn vì rất hiếm khi bạn có thể nhảy bậc để than phiền hoặc phản ánh khúc mắc giữa bạn và direct manager tới sếp cấp cao hơn. Điều này là bởi những người sếp cấp cao hơn có nhiều vấn đề cần giải quyết hơn là giải quyết xung đột nhỏ lẻ giữa những cấp dưới. Nếu căng thẳng quá, luôn luôn có HR đứng giữa. Mà khi HR nhúng tay vào thì mọi việc là thành ra rất nghiêm trọng và phức tạp, dù kết quả mang tính dĩ hoà vi quý là nhiều chứ không giúp ích gì được thực tiễn cho đôi bên. Ngược lại khi bạn có mối quan hệ tốt với sếp trực tiếp, và đó là một người ủng hộ bạn, họ hoàn toàn có thể mở ra nhiều cơ hội trước mắt cho bạn trong corporate mà không ai khác có thể làm được.

Khi nhìn vào cấu trúc start-up, đa phần sẽ là CEO/COO và tất cả những người còn lại. Có thể công ty đó có quản lý hay giám đốc, nhưng sự phân cấp bậc không bị cứng nhắc và khả năng tiếp cận trực tiếp với sếp tổng là rất cao. Điều này là tốt hay xấu tuỳ vào rất nhiều người CEO đó. Do tính chất của start-up là một công ty nhỏ, được xây lên bởi tầm nhìn định hướng và ước muốn của một người (CEO của công ty). Chính vì vậy, rất nhiều người muốn micro-manage theo đúng ý họ. Nếu họ là người cởi mở, biết ghi nhận đóng góp thì doanh nghiệp sẽ có văn hoá như vậy. Nếu họ là người workaholic, thì nhân viên chắc chắn 100% sẽ phải như vậy không sẽ bị đào thải. Cấu trúc của start-up sẽ dựa nhiều vào sở thích cá nhân của người CEO đó, chứ không nhất thiết là có một văn hoá công ty tách biệt khỏi tính cách của một cá nhân.

Một người muốn có sự tiếp cận trực tiếp với CEO (direct access) sẽ hoàn toàn có thể làm được để chia sẻ ý kiến, tạo mối thân tình cho lợi ích riêng mà không nhất thiết bị ảnh hưởng quá nhiều bởi direct manager.

Photo by Christina Morillo on Pexels.com

Phong cách làm việc

Sự khác biệt rõ rệt nhất giữa corporate và start-up chắc chẳn là phong cách làm việc. Corporate bị dớp cứng nhắc trong làm việc vì các công ty đã có sẵn một quy trình cụ thể. Để đến được đích, chắc chắn, bạn sẽ phải làm đủ các bước từ A-Z. Chỉ cần bỏ một bước thôi, bạn sẽ phải làm lại từ đầu cho đến khi làm đầy đủ mọi bước thì thôi. Đa phần quyết định mang tính top-down, bạn là một mắt xích nhỏ trong chuỗi công việc nên bạn cần phải đảm bảo mọi bước công việc liên quan đến bạn hoàn thành tốt. Còn lại nếu các bộ phận khác làm thiếu hoặc sai, bạn hoàn toàn ngồi đợi chứ không xắn tay vào làm cho phí công.

Chắc chắn sẽ có trường hợp chia sẻ rằng ngồi đợi ở corporate là sai, cần phải lăn xả. Nhưng vì corporate là một bộ máy lớn, bạn lăn xả đến đâu? Các bộ phận khác sẽ thấy hoặc bạn overstepping hoặc họ để bạn làm hết, thì bạn sẽ làm hết từ A-Z? Nếu làm như vậy, tự bạn sẽ cảm thấy burnout và không được ghi nhận công sức vì bộ máy đó không thiết kế để như vậy. Điểm quan trọng là cần sự hỗ trợ từ cấp dưới đến cấp trên để họ yêu quý bạn và hỗ trợ bạn làm công việc một cách nhanh nhất, chứ không phải là làm hộ họ.

Start-up có môi trường thoải mái hơn khi làm việc. Lợi ích như bạn được nhúng tay làm hết mọi thứ là chiêu marketing quảng cáo để mọi người hứng thú đi làm cho họ. Start-up không có kinh nghiệm nhiều nên tất cả mọi quy trình là làm từ con số 0. Các corporate có quy trình tốt hơn vì họ đã có nhiều năm kinh nghiệm đúc kết, còn start up sẽ phải mò trong bóng tối cho đến khi tìm được một quy trình phù hợp. Việc mò mẫm này sẽ rất tốn thời gian cũng như yêu cầu sự kiên nhẫn của nhân viên vì sẽ có thay đổi liên tục. Hôm nay thế này, ngày mai thế kia và có khi có những giải pháp tốt rồi, nhưng start-up thiếu kiên nhẫn nên nhanh chóng bác bỏ để thử cái mới.

Sự bất bình ổn trong phong cách làm việc sẽ tuỳ thuộc vào người CEO/chủ doanh nghiệp. Nếu họ là người đã từng đi làm công ty lớn rồi ra mở riêng, họ đa phần sẽ có một hình mẫu để copy cho doanh nghiệp họ. Những nếu chủ là người mở doanh nghiệp ngay từ đầu, họ không có một “frame of reference” nên họ sẽ làm mọi thứ theo cảm tính nhiều hơn, dẫn đến thay đổi nhiều trong phong cách làm việc. Start-up mà có CEO càng dày dạn kinh nghiệm, thì họ thường có một phong cách làm việc rõ ràng hơn, quy trình ít bị đào thải nhanh.

Photo by Andrea Piacquadio on Pexels.com

Con người

Ở môi trường nào cũng có người này người kia nhưng đa phần start-up có nhiều người lăn xả và tham vọng lớn. Start-up nào cũng muốn thành unicorn, có sự tăng trưởng khổng lồ trong thời gian ngắn, nên người làm cũng cần có đức tính như vậy. Cơ bản start-up bị áp lực tăng trưởng cao nên suy nghĩ ngắn hạn, khiến cho nhân viên cũng có vòng đời làm việc ngắn. Có thể do áp lực quá cao, có thể tầm nhìn không trung khớp với CEO (–>cái gì cũng quay về CEO cả), có thể lương không trả xứng tầm với công sức bỏ ra nên nhiều người cảm thấy chán nản. Tuy nhiên, những người làm start-up rất trẻ và năng động, thường sẵn sàng đánh đổi tất cả cho một hoài bão chung.

Những người làm ở corporate cần cảm thấy đảm bảo an toàn. Khi mà start-up lúc đóng lúc mở nhanh như chớp mắt, corporate thường đảm bảo được công việc dài lâu. Nếu bạn không phù hợp vị trí này, công ty sẽ cố gắng tìm kiếm vị trí khác cho bạn để giữ bạn lại. Họ có quota giữ nhân viên càng lâu càng tốt. Chính vì vậy corporate rất hay có các chương trình khích lệ nhân viên như “Nhân viên trong tháng”, team building rồi hoạt động tập thể tích cực để tạo cảm giác gắn bó với doanh nghiệp. Điều này là điểm hấp dẫn với những người không thích sự thay đổi quá nhanh, và muốn tạo một mối quan hệ dài lâu. Họ không nhất thiết là chậm chạp, chỉ đơn giản là họ muốn công việc được đảm bảo để có thể tập trung các việc khác bên ngoài như gia đình, bạn bè. Fun fact: Theo kinh nghiệm thì nhiều người làm corporate thường đi làm vì đam mê, chứ gia đình cũng khá giả hoặc ít nhất họ không phải bon chen quá nhiều.

Photo by Pixabay on Pexels.com

Lợi ích và lương bổng

Ở corporate, việc tăng lương có kế hoạch cụ thể. Nếu bạn đạt được KPIs, sẽ tăng x% theo năm đặt sẵn từ đầu năm, không hơn không kém. Thị trường lương cũng đã set sẵn hàng năm, bạn chỉ phải xem các trang về tuyển dụng để biết mức lương cho từng ngành nghề và kinh nghiệm. Lương của bạn sẽ được set ngay từ lúc vào đầu và tăng theo kế hoạch hàng năm chứ khó có thể nhảy cóc. Nếu bạn muốn tăng 20% lương trở lên tại corporate, cơ hội lớn chỉ có cách nhảy công ty chứ ít khi tăng lương ngay tại công việc hiện tại.

Một điều tốt khi làm tại corporate là họ sẽ theo luật lệ về lao động vì họ sợ bị ảnh hưởng uy tín. Công ty sẽ đóng thuế và bảo hiểm y tế đầy đủ, đảm bảo ngày nghỉ đầy đủ và khi có vấn đề gì họ sẽ đảm bảo làm theo đúng luật. Corporate sẽ cố gắng tổ chức team building, các hoạt động cho nhân viên giúp gắn kết nhân viên cũng như giữ họ ở lại lâu. Các bạn cũng có nhiều cơ hội được đi đào tạo, phát triển kỹ năng ngành nghề.

Start-ups thường sẽ không có được các lợi ích như ở corporate. Và thường start-up theo hai trường phái. Với start-up mới nhận được funding, họ sẽ sẵn sàng trả giá cao để có được nhân viên tốt. Vừa để thu hút nhân tài, vừa dùng tiền để bù vào những thứ họ không có như corporate. Có khi nhiều người sẽ được lương phá giá thị trường để đánh đổi ăn ngủ tại công ty. Những start-up nhỏ chưa có funding, hoặc privately fund thì họ sẽ khá tiết kiệm về mặt chi phí. Cái họ có thể dựa vào là một tương lai tươi sáng và trả lương vừa đủ đối với nhân viên. Dù ở trạng thái nào của start-up, một mẫu số chung là nếu bạn có mối quan hệ tốt với CEO ( e hèm…) thì chắc chắn lương vừa cao lại vừa có việc dễ dàng. Chính vị vậy, rất nhiều trường hợp, start-up tuyển một người khá vô dụng vào làm sếp và trả lương cao vì họ tin tưởng cái người này chứ không nhất thiết dựa vào khả năng. Vậy những ai tham vọng và có khả năng, nên tìm và làm thân các CEO của start-ups để có lương tốt, thay vì đi apply không từ cửa chính.

Một số lưu ý khi làm tại start-up là cần phải kiểm tra xem công ty có đóng bảo hiểm đầy đủ, đóng ít hay nhiều, đóng thuế hay không và những ngày nghỉ áp dụng thế nào (đi làm vào ngày nghỉ được nghỉ bù hay trả bằng tiền mặt). Việc tâm huyết cho công ty là tốt, nhưng đừng để lời nói ngon ngọt khiến bạn quên mất lợi ích của chính mình và cảm thấy bị bóc lột quá đáng.

/Để chọn được môi trường làm việc phù hợp, corporate hay startup cái nào dành cho bạn, thì bạn phải biết mình thích gì. Tính cách bạn thích sự rõ ràng trong đường lối, cấu trúc doanh nghiệp hay bạn là người mạo hiểm, sẵn sàng thử nghiệm để đạt được lợi ích lớn. Nếu bạn có kinh nghiệm rồi, chia sẻ suy nghĩ về môi trường corporate hay start-ups để mọi người cũng biết nhé!/

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.