Trầm cảm trong công việc và hướng tháo gỡ

A guest’s post by D.A

Có một chủ đề mà mình thấy ít được nhắc đến khi thảo luận về sự nghiệp và công việc, đó là trầm cảm trong công việc. Cảm giác hoặc thậm chí là chứng bệnh này thường có những tên gọi khác như stress, burn-out, chán nản, có khi là ‘buồn mà không biết tại sao lại buồn.’ Mọi người cũng hay nghĩ là trầm cảm là khi bị sếp mắng, bị sức ép công việc quá lớn, bận rộn quá mức… và từ đó nghĩ là thôi, buồn một chút rồi hết, hoặc cố gắng qua đợt này rồi đi chơi cho đỡ chán.

Tuy nhiên trầm cảm là một bệnh lý trầm trọng hơn chỉ là buồn chán hoặc stress. Trầm cảm về lâu về dài có thể gây ảnh hưởng đến chất lượng và năng suất công việc, là nguồn cơn cho các vấn đề khác về sức khoẻ, và gây hại đến chất lượng cuộc sống nói chung. Đây là một hiện tượng mà chúng ta đều có thể gặp dù ít dù nhiều, khi mà yêu cầu và văn hoá làm việc ngày càng trở nên khắc nghiệt. Ở Việt Nam, cũng như nhiều văn hoá châu Á khác, than thở về sức khoẻ tâm lý là điều vẫn còn cấm kỵ, nhạy cảm. Đau bụng, đau chân, đau tim, đau phổi thì đi khám chứ ai lại đi khám vì buồn?

Vì vậy mà mình thấy nhiều bạn bè, đồng nghiệp, hay cả mình, thường ‘tự lực cánh sinh’ vượt qua các dấu hiệu về trầm cảm. Tự lực mà vượt qua được thì còn đỡ, nhưng cố mãi mà không hết buồn, thì có thể xảy ra phản ứng tiêu cực trong công việc. Điều này không tốt cho sự nghiệp, càng không tốt cho cuộc sống nói chung của bạn. Vậy, khi mình cảm thấy chán nản, buồn bã, tựu chung là trầm cảm triền miên trong công việc, thì cách xử lý thế nào là hợp lý? Làm thế nào để thoát khỏi trầm cảm để tiếp tục cuộc sống và công việc bình thường?

Mình buồn mà có biết vì sao mình buồn?

Khi đi làm thì mình mới thấy không có công việc nào là trong mơ. Kể cả khi là vị trí cao, lương tốt, trong ngành mình thích, nhiều người mơ ước, cơ hội đầy đủ, thì bạn vẫn có thể có những lúc chán đến mức muốn bỏ hết mọi thứ, mặc kệ chức tước, tiền bạc.

Những lúc như vậy có phải bạn bị trầm cảm trong công việc không? Có thể có, có thể không. Có thể bạn đang thiếu động lực làm việc. Có thể bạn đang đi vào ‘vùng cạn’ của công việc hiện tại, không có cảm hứng. Có thể bạn quá stress muốn bỏ cuộc.

Nhưng nếu những cảm giác này kéo dài hết tuần, hết tháng, hết một thời gian dài bạn không nhớ có hôm nào vui vẻ đi làm, thì có thể bạn đang có dấu hiệu trầm cảm. Điều này thậm chí lây lan ra cả cuộc sống ngoài văn phòng, bạn chán ăn, mất ngủ, hay cáu gắt, không thấy muốn làm gì, không thích gặp gỡ bạn bè gia đình, sở thích không màng đến…

Trầm cảm gây mất hứng với công việc

Khi những triệu chứng này kéo dài, bạn cần có ý thức (awareness) rằng có thể bạn có sự bất ổn trong tâm lý cần phải giải quyết. Không có gì sai khi bạn dành thời gian cho bản thân, kiểm tra sức khoẻ nói chung, tự vấn xem vấn đề cốt lõi cần giải quyết là gì? Khi tự ý thức được mình có bất ổn về tâm lý, mình cần gì để giải quyết, làm sao để nâng cao chất lượng công việc và cuộc sống, sẽ tốt cho bạn về lâu dài hơn là mặc kệ cho đến khi quá muộn.

Đừng khóc tại văn phòng

Vài tháng trước Kênh 14 có một bài viết khá ‘viral’ về tình trạng burn-out của thế hệ trẻ khi đi làm. Các bạn thấy mệt mỏi, khó sáng tạo, bế tắc… vì nhiều lý do trong công việc và cuộc sống. Rất nhiều bạn tấm tắc chia sẻ bài viết và thừa nhận mình cũng có suy nghĩ và cảm xúc chung như người viết.

Điều đáng nói đây là tình trạng chung của thế hệ, cứ coi là vậy đi, nhưng mình không thể đổ lỗi cho ‘thế hệ’ hoặc ‘xã hội’ suốt đời được. Nếu nói ‘thôi ai cũng bận, ai cũng stress’ thì sẽ không tạo ra được thay đổi gì cho mình hoặc bạn bè, đồng nghiệp xung quanh.

Đừng khóc ở nơi làm việc

Sẽ có lúc, burn-out trở thành thực tế con người bạn, và bạn không thể thoát ra được.

Mình rất không ủng hộ việc mặt mày đưa đám đến công ty hàng ngày, than thở chán đời, thậm chí có lúc khóc lóc tại văn phòng. Điều này chính là phản ứng tiêu cực mà mình nhắc đến đoạn đầu bài. Những phản ứng này tạo nên một môi trường làm việc không lành mạnh cho bạn và đồng nghiệp xung quanh. Sếp dù có thấu hiểu đến đâu cũng không có ấn tượng tốt lành với nhân viên quá ‘emotional’ như vậy.

Cách giải quyết là gì? Khi có ý thức về thể trạng tâm lý của mình, bạn nên chia sẻ và giải quyết một cách chủ động và tích cực. Chia nhỏ khối lượng công việc và đặt ra mục tiêu nhỏ hơn, ngắn hạn hơn để tránh bị overload. Nói chuyện với sếp về mức độ stress của bạn một cách rõ ràng. Nghỉ ngơi một thời gian để cảm thấy bình tĩnh hơn. Nhìn nhận lại môi trường làm việc có phù hợp và mình có yêu thích công việc không. Chia sẻ cùng bạn bè, đồng nghiệp (chia sẻ, chứ không phải than thở) và lắng nghe lời khuyên từ người bạn tin tưởng.

Tìm niềm vui nhỏ bé

Khi bạn chông chênh về cảm xúc, hoặc cảm thấy bế tắc trong công việc, rất dễ để bạn cáu gắt với đồng nghiệp, bạn muốn than thở, muốn khóc lóc, muốn đập bàn đập ghế (của phòng sếp J), muốn bỏ việc, muốn bỏ cuộc.

Từ kinh nghiệm bản thân, mình thấy rất dễ để đi theo hướng tiêu cực như trên, và mình cũng rất ghét ai bảo mình là thôi vui lên đi. Trầm cảm không có nút tắt bật, nên nếu vui được luôn thì chắc thế giới hoà bình viên mãn đến ngàn năm sau rồi không có ai cần lên núi đi tu. Lúc đang chán đời lại nghe câu đó thật sự chỉ muốn… tát người đối diện một câu rồi bảo thôi hết đau đi xem có nói tiếp được không.

Photo by Cristian Newman on Unsplash

Vậy thì phải làm gì để không tạo nghiệp khi bạn đang trầm cảm?

  • Cho bản thân một chút không gian để slack off. Không cần làm gì cũng hoàn hảo (ví dụ email nào đến cũng trả lời trong 1 nốt nhạc). Có thể hơi trễ deadline. Quan trọng là có thời gian để thở, để bình tĩnh, thậm chí để… thiền.
  • Làm ít đi nhưng hiệu quả hơn. Mỗi ngày không cần làm hùng hục 14 tiếng, chỉ cần vạch ra 4 cái đầu dòng quan trọng nhất cần làm trong hôm nay, rồi 5h chiều đóng máy đi về.
  • Chiều chuộng bản thân một chút. Không cần ra hàng quẹt cái Chanel (it’s tempting, I know), chỉ cần ăn món mình thích hoặc mua hoa về cắm ở bàn cũng cảm thấy tươi mới hơn.
  • Nhớ tự khen mình. Dù người yêu có quên khen xinh, dù sếp có quên khen giỏi, bạn cứ tự dành thời gian đứng trước gương khen bản thân đẹp giỏi xinh vui cũng là đòn bẩy tinh thần rất tốt.
  • Biết cách trân trọng một số điều vui trong ngày. Ví dụ hôm nay mang son mới có người khen. Hoặc nói câu gì vui vui có người cười. Ra đầu ngõ có trai trêu thì cũng cảm thấy vui vì còn được tán xàm. Nộp báo cáo sếp không bắt sửa cũng là thành công.
  • Tự tạo niềm vui cho môi trường xung quanh. Rủ rê đồng nghiệp làm một số điều vô bổ nhưng vui vẻ, ví dụ như cùng đi dép hồng đến công ty, hoặc có happy hour thi ăn, cuộc thi selfie lố bịch trong giờ ăn trưa…
  • Bỏ qua những người bạn xấu. Xấu này không chỉ về ngoại hình 🙂 mà cả tinh thần. Nếu gặp hội bạn mà ngày nào cũng quanh quẩn chủ đề nói xấu chồng con đồng nghiệp sếp tổng, thì thứ nhất là mình càng thấy đời bi đát hơn, thứ hai mình thấy ô ai cũng khổ như mình vậy thì không cần giải quyết gì, cứ buồn tiếp cũng được.
  • Đi bộ và viết nhật ký. Hai cái này được khoa học chứng minh là tốt cho cơ thể và trí não.

Gặp bác sĩ tâm lý

Cuối cùng, khi mà bất ổn tâm lý trong công việc tạo nên một số triệu chứng xấu cho cơ thể, ví dụ như mất ngủ, chán ăn, đau đầu… thì bạn có thể tìm đến bác sĩ tâm lý. Ở nước ngoài, việc có bác sĩ tư vấn tâm lý là hết sức phổ biến, như là bạn có bác sĩ gia đình để khám định kỳ vậy. Điều này không khiến bạn trở thành người… tâm thần, điều này chỉ chứng tỏ là bạn đối diện với vấn đề của bản thân và chủ động tìm cách giải quyết.

Bác sĩ tâm lý cũng không nhất thiết bắt bạn uống thuốc hoặc điều trị gì, họ được đào tạo bài bản để nói chuyện, chia sẻ, tìm ra căn nguyên vấn đề và cùng bạn hướng tới cách giải quyết. Bạn mình có nhiều người đã tìm đến bác sĩ tâm lý và rất hài lòng, vì họ nối kết với bản thân và người xung quanh tốt hơn, từ đó tạo ra thay đổi tích cực trong cuộc sống hàng ngày.

Cảm thấy trầm cảm trong công việc, cũng như tất cả những thách thức khác trong công việc và cuộc sống, cần hướng giải quyết nhiều hơn là lờ nó đi và dậm chân tại chỗ trong sự buồn chán. Hi vọng bài viết có một vài điều bạn thấy đồng cảm và được chia sẻ. Chúc bạn có một đời sống trong và ngoài văn phòng cân bằng hơn, vui vẻ hơn!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.