Làm thế nào để được lên chức?

Ở một doanh nghiệp dù lớn hay nhỏ, sẽ luôn có một vị trí cao hơn mà bạn mong muốn. Nhiều người nhận thấy mình đủ khả năng nhưng sao vẫn chưa được lên chức. Sự bực tức này khiến nhiều người đổ cho việc công ty không nhận ra nhân tài mà không nhìn lại chính mình đã thực sự biết cách chuẩn bị và đón nhận cơ hội lên chức. Những người lên chức cũng không phải do may mắn mà được. Đây là sự kết hợp của sự cố gắng trong công việc hàng ngày, chuẩn bị thông tin sẵn sàng và luyện tập kỹ năng mềm thường xuyên.

Dưới đây là kinh nghiệm của mình sau 5 năm đi làm, với tần suất được thăng chức là trung bình 1 năm 1 cấp bậc, và giờ ở vị tìm tìm nhân viên, để giúp các bạn mới đi làm có cái nhìn rõ ràng hơn và chuẩn bị được tốt hơn.

  1. Chăm chỉ không phải là đáp án. Giá trị bạn mang lại mới thực sự quyết định.

Đối với các doanh nghiệp, doanh thu, lợi nhuận và phát triển luôn là mục tiêu hàng đầu để đo lường chính xác rằng công ty có làm ăn được hay không. Kể cả là doanh nghiệp non-profit hoặc với social cause thì họ cũng có mục tiêu là kêu gọi được bao nhiêu tiền tài trợ hoặc giúp đỡ được bao nhiêu người khó khăn. Một khi các bạn sinh viên vào làm việc cần phải hiểu rằng công ty trả lương để các bạn đóng góp sức lực giúp đạt được mục tiêu cuối cùng. Đây cũng sẽ là kim chỉ nan để đánh giá hiệu suất công việc của các bạn trong trường hợp được cân nhắc thăng chức.

Giá trị của sinh viên mới đi làm đa phần là rất nhỏ và không trực tiếp chịu ảnh hưởng bởi performance của doanh nghiệp nên nhiều khi các bạn thấy mình bỏ công sức thời gian vô nghĩa mà không được công nhận. Khi thực sự bỏ ra 9 – 10 tiếng/ngày làm việc, các bạn mang lại giá trị gì cho công ty?

Một ví dụ cơ bản khi được yêu cầu làm slideshow 5 trang thì các bạn làm trong bao lâu? Nội dung trong slide show có xúc tích, ngắn gọn, dễ hiểu và trả lời câu hỏi được đưa ra không? Nếu khi đưa slide show ra mà sếp có thêm chục câu hỏi nữa, thì giá trị thực sự trong thời gian bạn bỏ ra làm có đáng bao nhiêu khi mà người đọc càng thấy rối bời hơn trước khi có slide show của các bạn?

Để biết giá trị của mình tại công ty có cao không thì có thể tự làm phép tính: Trong 1h làm việc, bạn làm được những gì? Những công việc đó có giúp doanh nghiệp tiến gần đến tăng doanh thu/ giảm chi phí/ tiết kiệm thời gian để làm việc khác không? Nếu các bạn so sánh lúc mới vào công ty với 6 tháng hoặc 1 năm sau, mà thấy có sự tiến triển trong khối lượng và chất lượng công việc làm được trong vòng 1h, thì hẵng nghĩ đến việc có cơ hội thăng chức.

Khi có sự tiến triển này, thì tiếp tục nghĩ đến tỉ lệ tiến triển. Giá trị thời gian bỏ ra phải có sự thăng tiến không cân xứng. Để hiểu rõ điều này, các bạn có thể nghĩ tới câu nói “Tôi của ngày hôm nay tốt hơn tôi của ngày hôm qua”. Nếu sự tiến bộ trong công việc cũng nằm trong một tiến độ phát triển bình thường, không thực sự nhanh và nổi bật thì sự phát triển đó có thực sự đáng ghi nhận bằng việc được thăng chức? Cùng suy nghĩ một cách hợp lý thì đương nhiên công việc bạn làm bây giờ phải tốt hơn 6 tháng trước khi chưa biết gì. Nếu không có sự tiến triển thì quá tệ. Nếu có sự tiến bộ tỉ lệ thuận với thời gian thì là tốt nhưng không phải là xuất sắc để được cất nhắc. Một doanh nghiệp thì lúc nào cũng sẽ có người mới nhưng vị trí cao hơn thì chỉ có một. Vậy làm thế nào để một người sếp lựa chọn giữa nhiều ứng viên có sự tiến bộ? Đương nhiên phải là một người có sự phát triển vượt bậc hơn những người còn lại.

2. Sẵn sàng chuẩn bị để nắm bắt thời cơ

“Em nghĩ rằng chị cần thăng chức cho em.”

“Tại sao?”

Làm thế nào để trả lời cho câu hỏi tại sao một cách thuyết phục nhất? Nếu các bạn lựa chọn trả lời tại vì em xứng đáng; tại vì em ở đây cũng 1 năm rồi; tại vì chị mà không làm thì em sẽ bỏ công ty sang chỗ khác, thì các bạn chưa đủ sẵn sàng để được thăng chức. Thực sự là một công ty sẽ luôn muốn giữ người giỏi nhưng họ cần một lý do xác đáng để chứng minh được sự công nhận đó đáng đồng tiền bát gạo. Việc của các bạn là chuẩn bị sẵn sàng nội dung thực tiễn, số liệu rõ ràng và lập luận chặt chẽ để khi cần chỉ đưa ra mà thôi.

Trong thời gian làm việc, các bạn cần lưu giữ một bản dữ liệu cho riêng mình những thành tích đã đạt được tại công ty. Ví dụ khi bạn được khách hàng khen đặc biệt nêu tên hay khi bạn làm một điều gì đó đã giúp công ty trong thời gian khó khăn. Mục tiêu của việc lưu trữ này là để có dẫn chứng xác thực các công việc đã làm chứ không dựa vào cảm tính để tự đánh giá đóng góp của các bạn dành cho công ty. Những thành tích này cần được đưa vào một khuôn mẫu dẫn chứng, liên kết trực tiếp đến thành công của công ty. Bạn phải giải thích được đóng góp đó giúp công ty đạt kết quả thế nào, số liệu ra sao và chứng minh được bạn là một phần không thể thiếu của công ty.

Photo by JESHOOTS.COM on Unsplash

Độ tuổi càng trẻ thì cơ hội thăng tiến càng nhiều. Các bạn mới đi làm luôn cần sẵn sàng các dữ liệu để chứng tỏ rằng mình xứng đáng. Trong nhiều trường hợp, một vị trí trống đột nhiên xuất hiện khiến nhiều bạn nghĩ rằng mình xứng đáng nhưng không biết giải thích thế nào cho sếp hiểu, để rồi vị trí đó tuột mất khỏi tầm tay. Đừng nghĩ rằng sếp biết được đóng góp của mình nên sẽ auto cho thăng chức. Khi điều đó không xảy ra, các bạn bực bội và trách công ty bạc bẽo, cuối cùng tự bỏ đi. Đây là lỗi rất hay thường gặp với các bạn còn non kinh nghiệm. Sếp không có trách nhiệm giúp bạn thăng chức, đó thuộc tầm kiểm soát của bạn. Nên nếu các bạn thấy mình xứng đáng, thì phải yêu cầu và giải thích với lập luận chặt chẽ. Nếu không được thì phải hỏi tại sao để biết mà đưa thêm thông tin hoặc đợi phát triển bản thân để đạt được điều mình muốn.

3. “Be a problem solver, not a issue complainer” – Là người giải quyết vấn đề chứ không phải kẻ than phiền

Đi làm cũng giống như chơi một trò chơi mà nhiệm vụ của người tham gia là giải quyết các vấn đề. Khi bạn giải quyết được càng nhiều vấn đề trong thời gian ngắn nhất, thì bạn càng thăng hạng nhanh trong trò chơi. Một khi có một vấn đề xảy ra tại công ty, dù không có quyền hạn giải quyết, các bạn vẫn nên cung cấp thông tin, đưa ra các gợi ý giải quyết và thông báo với sếp. Một ngày sếp có cả trăm thứ xảy ra, nếu các bạn giúp phần nào đỡ được các vấn đề thì sẽ thực sự ghi điểm về sự nhanh nhạy trong công việc.

Hiện nay, tại rất nhiều doanh nghiệp, nhiều bạn vì sợ liên luỵ hoặc sợ trách nhiệm mà không nói gì hoặc nói mà không giúp ích gì được. Văn hoá sếp là nhất khiến cho nhiều bạn không dám đưa ra ý kiến để giúp giải quyết vấn đề một cách nhanh nhất. Điều này tạo ra rất nhiều bạn chỉ biết vâng dạ dù biết rằng sếp sai. Nếu bạn có một người sếp hiểu biết, chắc chắn họ sẽ muốn bạn thông báo cho họ biết, giúp họ các lựa chọn hợp lý và giải quyết giúp họ để họ có thể tập trung làm việc khác. Đương nhiên, các bạn cũng cần biết cách đưa ra vấn đề một cách hợp lý và không gây khó chịu đối với người khác. Các sếp là người nước ngoài thường cởi mở hơn về vấn đề này. Các sếp là người Việt Nam thì tuỳ độ tuổi và suy nghĩ thì cách tiếp cận sẽ phải uyển chuyển hơn. Dù rằng đi nữa, các bạn nên hiểu rằng ai cũng muốn vấn đề được giải quyết nhanh gọn lẹ nhất.

Photo by Olav Ahrens Røtne on Unsplash

Để trở thành một problem-solver, các bạn cần trước hết hiểu nguyên nhân của vấn đề. Bước tiếp theo, các bạn cần nhận biết vấn đề này sẽ ảnh hưởng thế nào đến doanh nghiệp, tầm quan trọng của nó mang tính ngắn hạn hay dài hạn. Các bạn cũng cần xác định tư tưởng trước về phản ứng của cấp trên khi biết đến vấn đề này. Sau đó, các bạn cần tìm các định hướng giải quyết và bạn sẽ làm gì để đạt được điều đó. Bước cuối cùng mới là thông báo với sếp về vấn đề cũng như cách các bạn sẽ giải quyết vấn đề.

Việc thông báo với sếp ít mang tính giật gân hơn là việc cung cấp thông tin và hỏi ý kiến là chính. Sếp sẽ luôn nhận biết rằng người nhân viên này biết cách cung cấp thông tin và giải quyết vấn đề, chứ không chỉ là người chỉ biết gào lên khi có vấn đề và chờ chỉ đạo. Cho dù sếp có đưa một phương hướng giải quyết hoàn toàn khác, nhưng việc các bạn biết cách suy luận và tìm giải pháp đã chứng minh rằng bạn là người có khả năng giải quyết công việc.

4. Biết bán bản thân theo chiều hướng tích cực

Nhiều trường hợp nhận thấy rằng mình có đủ khả năng, đạt được nhiều thành tích nhưng vẫn không được công nhận bằng một người khác làm ít hơn nhưng có vẻ như biết đánh bóng tên tuổi tốt hơn. Kỹ năng trình bày và giao tiếp là rất quan trọng để được chú ý. Sự thật là càng lên cao, kỹ năng này càng có tầm quan trọng hơn vì nếu bạn không biết trình bày theo chiều hướng tốt đẹp nhất thì nhiều người sẽ khó tin rằng bạn có khả năng thật sự. Chính vì thế khi đi làm, nhiều khi các bạn thấy có rất nhiều người ở vị trí cao, nhưng có vẻ như khá vô dụng thì bởi vì kỹ năng giao tiếp của họ rất phát triển, khiến mọi người tin tưởng rằng họ có thể làm được việc. Làm được việc là điều kiện cần để thăng chức, nhưng giao tiếp tốt là điều kiện đủ để lên được nhanh.

Photo by J. Kelly Brito on Unsplash

Khi trình bày về thành tích của bản thân, các bạn hoàn toàn có thể nói về khả năng có thể làm được nhưng vì hoàn cảnh chưa cho phép nên chưa có ví dụ cụ thể để dẫn chứng. Những thành tích đạt được đều cho thấy các bài học đạt được, kỹ năng có cũng như các kỹ năng liên quan nhưng không trực tiếp nhìn thấy. Một con người luôn có 2 trạng thái: những gì họ đang có và những gì khả năng có hợp lý. Điều đó có nghĩa rằng, khi bạn nói về thành tựu đạt được, đừng quên nói về khả năng mà chắc chắn sẽ đạt được một cách hợp lý. Đương nhiên các bạn cũng cần phải biết đâu là điểm dừng giữa khả năng hợp lý và nói xạo.

Một khi các bạn thuần thục việc bán giá trị bản thân hiện có cũng như sắp có, công ty sẽ thấy rằng việc thăng chức cho bạn là xứng đáng và họ đang có một món hời trong tay. Đương nhiên khi được lên chức rồi bạn phải đảm bảo những lời nói đó thành hiện thực không thì sẽ bị mang tiếng là vô dụng.

5. Định hướng rõ ràng để được lên chức

Điểm cuối cùng này là một khái niệm cực kỳ  cơ bản mà nhiều người bỏ qua. Bạn phải có định hướng là muốn lên chức với thời gian đạt được rõ ràng ngay từ ban đầu thì cơ hội đạt được mới cao. Khi mới ra trường, ai cũng ca bài ” Em làm việc để được học hỏi thêm”. Okay có tinh thần học hỏi là tốt nhưng nếu muốn đi học thì bạn nên trả tiền cho trường lớp chứ đừng bắt doanh nghiệp trả lương cho bạn chỉ để “học hỏi”.

Được lên chức có nghĩa rằng trách nhiệm sẽ nhiều hơn, kỹ năng cần có sẽ phải tốt hơn. Bạn phải hiểu được điều này để nhìn thấy con đường trước mắt và chuẩn bị cho cái mục tiêu cuối cùng đó. Trách nhiệm nhiều hơn có nghĩa là gì: Phải làm việc hiệu quả hơn? Phải quản lý người khác? Phải biết cách xử lý tình huống phức tạp hơn? Kỹ năng cần có là gì: Quản lý con người? Quản lý bản thân? Trình bày ý tưởng tốt hơn? ….. Khi bạn nhìn thấy các điều kiện cần có ở vị trí bạn muốn, thì bạn mới dễ dàng vạch ra các bước cần thiết để đạt được nó.

Nhiều bạn hàng ngày đi làm vui vẻ không thực sự để ý cho đến khi đồng nghiệp cùng làm được thăng chức thì ghen tị so bì. Điều đó sẽ không giúp bạn đạt được điều gì vì thời gian đã trôi đi rồi. Bạn phải nhìn nhận thực chất vào công việc hàng ngày đã xứng đáng để đạt được mục tiêu như người khác chưa? Sử dụng sự ghen tị để thúc đẩy bản thân trong thời gian tới thì sẽ có ích hơn là nói xấu người khác.

Photo by Estée Janssens on Unsplash

Hy vọng những lời khuyên ở đây hữu ích đối với các bạn sinh viên đang có rất nhiều câu hỏi về cuộc sống đi làm và cơ hội thăng tiến. Nếu các bạn nghĩ rằng cơ hội là nhiều nếu không được thì nhảy việc nhưng cũng hiểu rằng công ty cũng nhiều lựa chọn nên bạn phải đặt mình vào vị trí đắc địa để ai cũng mong muốn mình.

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.